PISA va funksional o'qish savodxonligi
PISA dasturining yondashuvi orqali funksional o'qish savodxonligi, hayotiy matn turlari va amaliy foydalanish ko'nikmalari yoritiladi.
PISA NIMA?
PISA xalqaro baholash dasturi asosan 15 yoshli o'quvchilarning hayotiy vaziyatlarda bilimdan foydalanish qobiliyatini baholaydi. PISAda o'qish savodxonligi o'quvchining matnni tushunishi, undan foydalanishi, baholashi, mulohaza yuritishi va o'z maqsadlariga erishishda yozma axborotdan olish sifatida talqin qilinadi.
BOSHLANG'ICH TA'LIMDAGI ASOSI
PISA boshlang'ich sinf o'quvchilarini bevosita baholamasa-da, unda talab qilinadigan ko'nikmalarning asosi aynan boshlang'ich ta'limda shakllanadi. Agar bola 1–4-sinflarda topshiriq shartini tushunish, matndan axborotni topish, savolga asosli javob berish va o'qilgan ma'lumotni hayot bilan bog'lashga o'rgatilsa, yuqori sinflarda funksional savodxonlikka ega bo'lishi osonlashadi.
FUNKSIONAL O'QISH SAVODXONLIGI
Bu o'quvchining matnni faqat dars uchun emas, balki kundalik hayotda ham tushunib ishlatidir. Masalan, e'lonni o'qib kerakli vaqtni aniqlash, yo'riqnomani tushunish, jadvaldan ma'lumot olish, xaritadagi belgilarni anglash, mahsulot yorlig'idagi axborotni tahlil qilish — bularning barchasi funksional o'qish savodxonligiga kiradi.
BO'LAJAK O'QITUVCHI UCHUN METODIK AHAMIYATI
Bo'lajak o'qituvchi PISA yondashuvini bilish orqali o'qish savodxonligini real hayot bilan bog'lashni o'rganadi. Bu uning darslarini amaliy, mazmunli va hayotiy qiladi.
Metodik ahamiyati quyidagilarda ko'rinadi:
- o'quvchi matnni hayotiy vaziyatda qo'llashga o'rganadi
- darsda turli matn turlaridan foydalaniladi
- fanlararo integratsiya kuchayadi
- o'quvchi savolga javobni matndan izlaydi
- o'quvchi o'qigan ma'lumotiga tanqidiy yondashadi
AMALIY MISOLLAR — Hayotiy matn namunasi
Savollar:
- 1 Tanlov qayerda bo'lib o'tadi?
- 2 Tanlov qaysi kuni boshlanadi?
- 3 Ishtirokchi nima haqida gapirishi kerak?
- 4 Siz bu tanlovda qatnashsangiz, qaysi kitob haqida gapirar edingiz? Nega?
- 5 E'londa yana qanday ma'lumot berilsa yaxshi bo'lardi?
Funksional o'qish savodxonligi deganda nimani tushunasiz?
Boshlang'ich sinfda qaysi hayotiy matnlardan foydalanish zarurligini asoslang.
E'lon, jadval yoki yo'riqnoma asosida 5 ta savol tuzing.
O'quvchiga hayotiy vaziyat bering va shu vaziyatga mos matn tanlang.
"Matnni hayotda qo'llash" mavzusida kichik topshiriq ishlab chiqing.
Kutiladigan natija
Foydalanuvchi PISA yondashuvi orqali o'qish savodxonligining hayotiy mazmunini anglaydi. Boshlang'ich sinfda turli matn turlari bilan ishlash zarurligini tushunadi. O'quvchilarni real vaziyatlarda matndan o'rganish usullarini bilib oladi. Matn asosida turli darajadagi savollar tuzishni o'rganadi.
Eslatma: PISA yondashuvi o'qituvchini o'quvchini hayotga tayyorlashga yo'naltiradi, chunki bilim faqat darsda emas, hayotda foydali bo'lishi kerak!