Metakognitiv strategiyalar
Metakognitsiya tushunchasi va o'qish jarayonida o'z o'qishini anglash, nazorat qilish hamda samarali strategiyalardan foydalanish ko'nikmalari yoritiladi.
METAKOGNITSIYA NIMA?
Metakognitsiya — bu o'z fikrlash jarayonini anglash va boshqarish qobiliyatidir. O'qish kontekstida bu o'quvchining o'z o'qishini nazorat qilishi, tushunmaganini sezishi va kerakli strategiyani tanlashi demakdir.
O'QISHDA AHAMIYATI
Metakognitiv strategiyalarni qo'llaydigan o'quvchi matnni faqat o'qib o'tmaydi — u tushundim yoki tushunmadim deb o'ziga savol beradi, qayta o'qiydi, asosiy g'oyani ajratadi va o'z o'qishini baholaydi.
O'qishdan oldin: KWL jadvali
K — nima bilaman, W — nima bilmoqchiman, L — nima bildim. Bu jadval o'quvchini matn bilan tanishishdan oldin yo'naltiradi.
O'qish jarayonida: fikr belgilash
O'quvchi matnni o'qirkan, nima yangi, nima qiziq, nimani tushunmadim deb belgi qo'yadi (✓, ?, !).
O'qishdan keyin: qayta hikoya
O'quvchi o'qiganini o'z so'zlari bilan aytib beradi. Bu matnni tushunganini va eslab qolganini tekshiradi.
Savollar tuzish strategiyasi
O'quvchi matn bo'yicha o'zi savol tuzadi. Bu matnni chuqur o'ylagan holda o'qishga majbur qiladi.
Xulosa chiqarish
O'quvchi matnning asosiy mazmunini 2–3 gapda ifodalaydi. Bu tanlov va umumlashtirish ko'nikmalarini rivojlantiradi.
Monitoring — kuzatib borish
O'quvchi o'qish jarayonida o'ziga: «Buni tushundimmi?» deb savol beradi va kerak bo'lsa qayta o'qiydi.
Metakognitsiya tushunchasini o'z so'zlaringiz bilan izohlang.
KWL jadvalini 3-sinf o'quvchisi uchun qanday tushuntirasiz?
O'quvchi matnni o'qidi lekin tushunmadi. Qanday metakognitiv strategiyani tavsiya qilasiz?
Fikr belgilash usulini darsga qanday kiritasiz?
Metakognitiv strategiyalar tanqidiy o'qish bilan qanday bog'liq?
Kutiladigan natija