O'qishda qiynalayotgan o'quvchilar
Boshlang'ich sinflarda ayrim o'quvchilar matnni o'qishda yoki tushunishda qiynalishi mumkin. Bunday o'quvchi dangasa yoki qobiliyatsiz emas — unga faqat mos metodik yordam, ko'proq vaqt va rag'bat kerak bo'ladi.
MUAMMO TAVSIFI
Bu holat turli sabablar bilan bog'liq bo'ladi: tovush-harf munosabatini yaxshi o'zlashtirmaganlik, bo'g'inlab o'qishda qiyinchilik, lug'at boyligining kamligi, diqqatning tez chalg'ishi, ravon o'qish malakasining yetarli shakllanmagani yoki o'qishga qiziqish pastligi. Bunday o'quvchilar ko'pincha matnni sekin o'qiydi, ayrim so'zlarni noto'g'ri talaffuz qiladi, gap mazmunini tushunmay qoladi, savollarga qisqa yoki noaniq javob beradi.
Matnni qismlarga bo'lib berish
Uzoq matn charchatadi
Audio bilan qo'llab-quvvatlash
Avval tinglash, keyin o'qish
Rasm va kalit so'zlar
Mazmunni tushunishga yordam
Qayta o'qish mashqlari
2-3 marta o'qish
Juftlikda o'qish
Kuchli o'quvchi yordami
Sodda savollardan boshlash
"Kim?", "Nima?" dan boshlab
1-mashq. "Bir gapdan boshlaymiz"
O'quvchiga butun matn emas, avval bitta gap beriladi. U gapni o'qiydi, so'ng mazmunini aytadi.
Namuna: "Ali kichik mushukchaga suv berdi."
- • Kim suv berdi?
- • Ali kimga yordam berdi?
- • Ali qanday bola?
2-mashq. "Audio bilan o'qi"
- 1. O'quvchi matn audiosini tinglaydi.
- 2. Ikkinchi marta audio bilan birga o'qiydi.
- 3. Uchinchi marta mustaqil o'qiydi.
- 4. O'qituvchi 2–3 ta sodda savol beradi.
3-mashq. "Kalit so'zni top"
Matndan 3–5 ta asosiy so'z ajratiladi. O'quvchi shu so'zlar asosida matn nima haqida ekanini aytadi.
Masalan: qushcha, sovuq, yordam, uyacha, mehribon.
4-mashq. "Bo'g'inlab o'qi"
Qiyin so'zlar bo'g'inlarga ajratiladi:
g'am-xo'r-lik • meh-nat-se-var • ku-tub-xo-na • ta-bi-at
- O'quvchini sinf oldida uyaltirmaslik
- Xatosini keskin tanqid qilmaslik
- Qisqa va aniq topshiriq berish
- O'quvchini kichik yutuqlari uchun rag'batlantirish
- Bir xil matnni qayta o'qishga imkon berish
- Matnni rasm, audio va so'z kartochkalari bilan qo'llab-quvvatlash
- Individual rivojlanish jadvalini yuritish
"Bugun kechagidan yaxshiroq o'qiding."
"Bu so'zni to'g'ri o'qiding, endi gapni yana bir marta o'qib ko'ramiz."
"Javobing yaxshi, endi matndan dalil topishga harakat qilamiz."
- Bolani har kuni 10–15 daqiqa ovoz chiqarib o'qitish
- Bola xato qilganda darhol urishmaslik
- Matnni birga tinglash
- "Nima haqida o'qiding?" deb savol berish
- Uyda kichik kitob burchagi yaratish
- Bolaga oson va qiziqarli kitob tanlash
- Har kuni kichik yutuqni maqtash
"Bola sekin o'qisa, uni shoshirmang. Avval to'g'ri va tushunib o'qishga yordam bering. Tezlik keyin asta-sekin shakllanadi."
| Ko'rsatkich | Boshlang'ich daraja | Rivojlanayotgan daraja | Barqaror daraja |
|---|---|---|---|
| So'zlarni o'qish | Ko'p yordam bilan o'qiydi | Ayrim so'zlarda qiynaladi | Ko'pchilik so'zlarni mustaqil o'qiydi |
| Matnni tushunish | Juda qisqa javob beradi | Asosiy mazmunni qisman tushunadi | Sodda savollarga javob beradi |
| Ravonlik | Juda sekin o'qiydi | Takroriy o'qishda yaxshilanadi | Me'yorida o'qiy boshlaydi |
| Dalil topish | Yordam bilan topadi | Yo'naltirish orqali topadi | Oddiy dalilni mustaqil topadi |
Kutiladigan natija
O'quvchining o'qishga bo'lgan ishonchi ortadi, ravon o'qish malakasi asta-sekin rivojlanadi, matnni tushunish darajasi yaxshilanadi va savollarga javob berishda faolroq bo'ladi.