Ikkinchi til sifatida o'zbek tilini o'rganayotgan o'quvchilar
Ayrim o'quvchilar uchun o'zbek tili ona tili bo'lmasligi mumkin. Ular ko'pincha matnni o'qiy oladi, lekin ayrim so'zlarni tushunmagani uchun umumiy mazmunni to'liq anglamaydi.
MUAMMO TAVSIFI
Ular ko'pincha so'z ma'nosini tushunishda, gap mazmunini anglashda, savolga to'liq javob berishda va o'z fikrini o'zbek tilida ifodalashda qiynalishi mumkin. Shu sababli til qo'llab-quvvatlovi, rasmli materiallar, sodda gaplar va lug'at ishlari muhim ahamiyatga ega.
Rasmli lug'at
Yangi so'z rasm bilan
Oldindan so'zlar bilan tanishtirish
Matndan oldin so'z tushuntirish
Sodda gaplar bilan izohlash
Murakkab jumlalar soddalashtiriladi
Audio va takroriy tinglash
Talaffuzni eshitish va takrorlash
Juftlikda ishlash
Tilni yaxshi biladigan o'quvchi bilan
Gap boshlovchi iboralar
Javobni boshlash uchun tayyor ibora
Gap boshlovchi iboralar namunasi
"Menimcha, ..."
"Matnda aytilishicha, ..."
"Qahramon ... qilgan, chunki ..."
"Men bu fikrga qo'shilaman, chunki ..."
1-mashq. "So'z va rasm"
O'quvchi so'zlarni rasmlar bilan moslashtiradi:
ko'chat • qushcha • daftar • kutubxona • g'amxo'r
2-mashq. "Gapni davom ettir"
- • Bola qushchaga yordam berdi, chunki ...
- • Menimcha, qahramon mehribon, chunki ...
- • Matnda ... haqida aytilgan.
3-mashq. "Ikki tilda tushunish"
Zarur bo'lsa, o'qituvchi yangi so'zning qisqa izohini tanish til bilan bog'lab tushuntiradi. Lekin asosiy javob o'zbek tilida berishga yo'naltiriladi.
4-mashq. "Kalit so'zlardan hikoya"
4 ta kalit so'z: bola, qush, suv, yordam.
O'quvchi shu so'zlar yordamida 2–3 gap tuzadi.
- Matnni oldindan soddalashtirib tushuntiradi
- Yangi so'zlar ro'yxatini beradi
- Rasm, jadval, mimika, harakatlardan foydalanadi
- Javob berishga ko'proq vaqt beradi
- O'quvchining qisqa javobini kengaytirishga yordam beradi
- Talaffuz xatolarini muloyim tuzatadi
- O'quvchini guruh muhokamasiga jalb qiladi
- • Uyda o'zbekcha qisqa matnlarni birga o'qish
- • Yangi so'zlarni rasm bilan o'rganish
- • Har kuni 5 ta yangi so'zdan gap tuzish
- • Audio matnlarni tinglash
- • Bola o'zbekcha gapirganda xatosi uchun tanqid qilmaslik
- • Uyda "bugun o'rgangan so'zim" daftarini yuritish
| Ko'rsatkich | Baholash |
|---|---|
| So'z ma'nosini tushunish | Rasm yoki kontekst orqali tushuntira oladi |
| Matn mazmunini anglash | Asosiy voqeani ayta oladi |
| Savolga javob berish | Qisqa, lekin mazmunli javob beradi |
| Gap tuzish | Yangi so'z bilan sodda gap tuzadi |
| Fikr bildirish | Tayyor iboralar yordamida munosabat bildiradi |
Kutiladigan natija
O'quvchi o'zbek tilidagi matnlarni tushunishga, yangi so'zlarni kontekstda anglashga, savollarga sodda, lekin mazmunli javob berishga o'rganadi. Uning o'zbek tilida o'qish va fikr bildirishga bo'lgan ishonchi ortadi.