Theory
Tanqidiy o'qish
Sahifaning maqsadi
Tanqidiy o'qish tushunchasini yoritish, matnga ongli munosabat bildirish, fakt va fikrni farqlash, dalil asosida javob berish ko'nikmalarini rivojlantirish yo'llarini ko'rsatish.
Tanqidiy o'qish — bu o'quvchining matnni shunchaki qabul qilishi emas, balki uning mazmuni ustida o'ylashi, savol berishi, dalil izlashi, ma'lumotni baholashi va o'z munosabatini asoslay olishidir.
Tanqidiy o'qish quyidagi ko'nikmalarni o'z ichiga oladi:
- fakt va fikrni farqlash;
- muallifning asosiy g'oyasini aniqlash;
- dalil topish;
- qahramon harakatiga baho berish;
- o'z fikrini asoslash va boshqa fikrni hurmat qilish.
Boshlang'ich sinfda tanqidiy o'qish sodda savollar, hayotiy misollar va matnga munosabat bildirish orqali shakllantiriladi.
Amaliy misollar
Matn: "Ali maktabga ketayotib yo'lda pul topib oldi. U pulni o'qituvchisiga olib borib berdi."
Fakt: Ali yo'lda pul topib oldi. Fikr: Ali juda halol bola.
Tanqidiy savol: Matndagi qaysi gap Alining halol bola ekanini ko'rsatadi?
Fakt: Ali yo'lda pul topib oldi. Fikr: Ali juda halol bola.
Tanqidiy savol: Matndagi qaysi gap Alining halol bola ekanini ko'rsatadi?
Savol-topshiriqlar
• Tanqidiy o'qish nima?
• Fakt va fikrga 2 tadan misol keltiring.
• Kichik matn tanlang va unga tanqidiy o'qishga oid 5 ta savol tuzing.
• Fakt va fikrga 2 tadan misol keltiring.
• Kichik matn tanlang va unga tanqidiy o'qishga oid 5 ta savol tuzing.
Kutiladigan natija
Foydalanuvchi tanqidiy o'qishning boshlang'ich sinf uchun mos shakllarini biladi va o'quvchilarga matnni baholash, dalil topish va fikrini asoslashni o'rgatadi.