Theory
PIRLS dasturida o'qish savodxonligi
Sahifaning maqsadi
PIRLS xalqaro baholash dasturida o'qish savodxonligining qanday talqin qilinishini tushuntirish, PIRLS topshiriqlarining mazmuni va o'qituvchi tayyorgarligidagi ahamiyatini ochib berish.
PIRLS — boshlang'ich sinf o'quvchilarining o'qish savodxonligini xalqaro miqyosda baholashga qaratilgan tadqiqotdir. Unda asosan 4-sinf o'quvchilarining matnni o'qish, tushunish, talqin qilish va baholash ko'nikmalari o'rganiladi.
PIRLSda matnlar ikki asosiy maqsadga xizmat qiladi:
- Adabiy tajriba orttirish — badiiy matnlar orqali obraz, voqea, qahramon va g'oyani anglash;
- Axborot olish va undan foydalanish — ilmiy-ommabop matnlar orqali faktlarni topish, solishtirish va umumlashtirish.
PIRLS topshiriqlari quyidagi fikrlash darajalarini baholaydi:
- matndan aniq axborotni topish;
- bevosita xulosa chiqarish;
- g'oya va axborotni talqin qilish;
- matn mazmuni, tili va tuzilishini baholash.
Amaliy misollar
Matn: "Bahor keldi. Bolalar maktab hovlisiga gul ko'chatlari ekishdi. Dilorom eng kichik ko'chatni ehtiyotlab sug'ordi."
• Aniq axborot: Bolalar qayerga gul ko'chatlari ekishdi?
• Xulosa: Diloromning ko'chatni sug'orishi uning qanday bola ekanini ko'rsatadi?
• Baholash: Bolalarning ishini foydali deb hisoblaysizmi? Matndan dalil bilan asoslang.
• Aniq axborot: Bolalar qayerga gul ko'chatlari ekishdi?
• Xulosa: Diloromning ko'chatni sug'orishi uning qanday bola ekanini ko'rsatadi?
• Baholash: Bolalarning ishini foydali deb hisoblaysizmi? Matndan dalil bilan asoslang.
Savol-topshiriqlar
• PIRLS dasturida o'qish savodxonligi qanday ko'nikmalar orqali baholanadi?
• Kichik matn tanlang va unga PIRLSga mos 4 xil savol tuzing.
• 0–2 ballik baholash mezoni ishlab chiqing.
• Kichik matn tanlang va unga PIRLSga mos 4 xil savol tuzing.
• 0–2 ballik baholash mezoni ishlab chiqing.
Kutiladigan natija
Foydalanuvchi PIRLS dasturida o'qish savodxonligi qanday baholanishini tushunadi va matn asosida turli darajadagi savollar tuzishni o'rganadi.