Theory
O'qish savodxonligi tushunchasi
Sahifaning maqsadi
Foydalanuvchiga o'qish savodxonligi tushunchasining mazmunini tushuntirish, uni oddiy o'qish malakasidan farqlash hamda boshlang'ich sinf o'quvchilarida o'qish savodxonligini rivojlantirish zaruratini asoslash.
O'qish savodxonligi — bu o'quvchining matnni faqat tovushlab yoki ichida o'qishi emas, balki o'qilgan matn mazmunini anglash, undagi asosiy fikrni ajratish, ma'lumotlarni tahlil qilish, xulosa chiqarish, o'z munosabatini bildirish va matndan hayotiy vaziyatlarda foydalana olish qobiliyatidir.
Boshlang'ich sinfda o'qish savodxonligi bolaning keyingi ta'lim bosqichlaridagi muvaffaqiyatini belgilovchi asosiy omillardan biridir.
O'qish savodxonligi quyidagi tarkibiy ko'nikmalarni o'z ichiga oladi:
- matnni to'g'ri va ravon o'qish;
- matndan aniq axborotni topish;
- asosiy fikrni ajratish;
- sabab-oqibat bog'lanishlarini tushunish;
- yashirin ma'noni anglash;
- xulosa chiqarish;
- matnga nisbatan shaxsiy munosabat bildirish;
- javobni matndan dalil bilan asoslash.
Amaliy misollar
1-misol. Oddiy o'qish va o'qish savodxonligi farqi.
Matn: "Aziza daraxt tagida yotgan qushchani ko'rib qoldi. U qushchani ehtiyotlab olib, uyasiga qo'ydi."
Oddiy savol: Aziza nimani ko'rib qoldi?
O'qish savodxonligiga yo'naltirilgan savol: Azizaning harakatidan uning qanday fazilatga ega ekanini bilish mumkin?
Matn: "Aziza daraxt tagida yotgan qushchani ko'rib qoldi. U qushchani ehtiyotlab olib, uyasiga qo'ydi."
Oddiy savol: Aziza nimani ko'rib qoldi?
O'qish savodxonligiga yo'naltirilgan savol: Azizaning harakatidan uning qanday fazilatga ega ekanini bilish mumkin?
Savol-topshiriqlar
• O'qish savodxonligi oddiy o'qishdan nimasi bilan farq qiladi?
• Boshlang'ich sinf o'quvchisi matnni tushunganini qanday aniqlash mumkin?
• Kichik matn tanlang va unga uch xil savol tuzing: aniq javobli, xulosa chiqarishga oid, baholashga oid.
• Boshlang'ich sinf o'quvchisi matnni tushunganini qanday aniqlash mumkin?
• Kichik matn tanlang va unga uch xil savol tuzing: aniq javobli, xulosa chiqarishga oid, baholashga oid.
Kutiladigan natija
Foydalanuvchi o'qish savodxonligi tushunchasini to'g'ri anglaydi, uni oddiy o'qish malakasidan farqlaydi va o'quvchini fikrlashga undovchi savollar tuzishga tayyorlanadi.